Als jeugdspeler heb ik talloze trainingen gevolgd – landelijke, regionale en districtstrainingen. Ze begonnen bijna altijd met combinatietesten, toevallig precies het onderdeel waarin ik het sterkst was. In mijn partijspel stond ik bekend om mijn creatieve combinaties en onverwachte winstelementen. Juist daarom is het eigenlijk opmerkelijk dat ik nooit eerder serieus betrokken raakte bij de wereld van de damcompositie. Helemaal omdat mijn clubgenoot Arjen Timmer mij zo’n twee jaar intensief heeft getraind en we jarenlang samen in dezelfde teams speelden. Hij liet me regelmatig eigen composities zien, maar om de één of andere reden sloeg de vonk toen nog niet over

In 2016 deed ik – net als enkele teamgenoten van DES Lunteren – éénmalig mee aan de starterswedstrijd van de KvD, ter gelegenheid van het 75-jarig jubileum. Daarna bleef het stil. Pas 7,5 jaar later, en na een jaar waarin ik nauwelijks een dambord had aangeraakt, begon het opnieuw te kriebelen. Maar dit keer anders: niet als speler, maar als componist.

In 2023 stuurde ik Arjen enkele van mijn eerste creaties. Zijn reacties wisselden tussen bemoedigende complimenten en waardevolle kritiek. Tot dat moment kende ik alleen het principe van de scherpe winst en wist ik dat economische meerslagen gewaardeerd werden. Verder had ik weinig inzicht in de rijkdom en subtiliteit van de compositiekunst. Dankzij Arjens feedback kreeg ik langzaam maar zeker grip op de onderliggende principes.

Begin 2024 werd ik lid van De Problemist. In het allereerste nummer dat ik ontving stonden meteen twee wedstrijden aangekondigd, en later dat jaar volgde nog een derde. Dat alleen al is bijzonder; er zijn genoeg jaren waarin er helemaal geen wedstrijden zijn. Mijn debuut was opnieuw de starterswedstrijd van de KvD, die slechts eens in de tien jaar wordt gehouden. Met twee composities waar ik dagenlang aan had geschaafd, wist ik deze wedstrijd te winnen. Daarna volgde Lietuvia 2024, een internationale wedstrijd ter ere van het 70-jarig jubileum van Algimantas Kačiuška, president van de LDCAU/LŠKMS. Ik stuurde naar mijn idee originele en fraaie composities in, maar eindigde ergens in het rechterrijtje. De derde wedstrijd, de Alain Vermeulen Memorial, leverde mij in de categorie miniaturen mijn eerste top-10-notering op.

Deze wedstrijden wakkeren mijn competitiedrang aan. Ik wilde beter worden en besloot mij te verdiepen in de ‘scherpe’ regels. Hiervoor nam ik contact op met Sergei Yushkevitch – iemand die enorm veel heeft betekend voor de CPI/FMJD, prachtige composities heeft gemaakt, wedstrijden heeft gewonnen en bovendien betrokken was bij het opstellen van de Internationale Regels van 2002. De regels bleken taaie kost: veel definities, veel nuances, en vooral veel zaken die afwijken van het partijspel.

Ik ben Sergei dan ook dankbaar dat ik al mijn vragen en twijfels met hem mocht delen. De studie van deze regels – en de vele mailwisselingen met Sergei – hebben uiteindelijk geleid tot een Nederlandse vertaling van de Internationale Regels, die inmiddels beschikbaar is op de website van de KvD onder het kopje componeren. Bij het vertalen heb ik geprobeerd de regels toegankelijker te maken: helderder geformuleerd, aangevuld met extra diagrammen en voorbeelden, zodat een zo breed mogelijk publiek ze kan begrijpen.

Er valt veel te zeggen over deze regels én over de wedstrijden waarin ze worden toegepast. In het augustusnummer van De Problemist besprak ik bijvoorbeeld al de beoordelingssystemen die in wedstrijden worden gebruikt. Hoe dan ook: deze Internationale Regels vormen het fundament waarmee wedstrijden kunnen worden georganiseerd. Zonder regels geen structuur, en zonder structuur geen wedstrijden.

Ik hoop dan ook dat deze vertaling drempels wegneemt. Dat meer mensen de regels beter begrijpen, en vooral: dat meer componisten de stap durven zetten om deel te nemen aan wedstrijden.

Maar ook buiten de wedstrijden hebben de regels waarde. Natuurlijk is een componist vrij om zijn eigen stijl te ontwikkelen. Niemand hoeft buiten de competitie om zijn keuzes te verantwoorden.
Toch heeft het begrijpen van deze regels mij persoonlijk meer perspectieven gegeven op wat een compositie sterk maakt. Meer perspectieven leiden tot beter doordachte problemen – en uiteindelijk tot een hogere kwaliteit van de compositie.

Met deze vertaling hoop ik dat meer componisten datzelfde inzicht en plezier mogen ervaren.

Veel plezier!
Harmjan Lammers